BADANIA ZATOKI PUCKIEJ

Wstępne wyniki badań chemicznych wód przymorskich Zatoki Puckiej na różnych głębokościach.

Katarzyna Leśnikowska-Osielska, Jerzy Jaśkowski, Wawrzyniec Wawrzyniak

Katedra Fizyki i Biofizyki AMG

Zakład Gospodarki Rybackiej na Wodach Otwartych AR w Szczecinie

e-mail Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.,Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. .'; document.getElementById('cloak72704').innerHTML += ''+addy_text72704+'<\/a>'; //-->

Pojęcie środowiska morskiego człowieka w ostatnich dekadach ulega znaczącym zmianom. O ile dawniej wiadomym było, że "środowisko morskie" dotyczy rybaków, marynarzy i innych pracowników morza to obecnie coraz częściej spotykamy w morzu płetwonurków, windserfingowców i różnych amatorów sportów wodnych np. loty na paralotniach czy kiteserfing itd.) [ 2] . W każdej sytuacji kontakt człowieka z wodą może być bezpośredni, szczególnie w przypadku “katastrofy”, w miejscach bardzo zanieczyszczonych i wtedy nawet specjalne ubrania ochronne np. pianki, maski mogą być niewystarczającym zabezpieczeniem.

 

Zatoka Pucka jest szczególnym akwenem wodnym wyjątkowo eksploatowanym pod względem turystycznym. W związku ze stosunkowo małą głębokością oraz częstymi- ciągłymi wiatrami doskonale nadaje się do uprawiania sportów wodnych. Stosunkowo dobra przezroczystość jej toni wodnej oraz kształt dna skłaniające turystów do uprawniania różnego rodzaju sportów wodnych oraz nurkowania np. penetracji wraków.

Jedynym z problemów ekologicznych Zatoki Puckiej są skutki “radosnej twórczości” urzędników z początku lat 90-tych ubiegłego wieku. Pozostałości po tej działalności to stosunkowo duże jamy, o głębokości do 15 metrów, praktycznie pozbawione życia. Są to pozostałości po refutacji strony odmorskiej Półwyspu Helskiego [1,2]. Problemem są także nasze porty i ich zanieczyszczenie, a w nich często można spotkać żeglarzy i innych turystów mających bezpośrednio kontakt z wodą. W przypadku takiej “wpadki” turysty do morza jego ciało, a szczególnie oczy są narażone na bezpośredni kontakt z wodą, w której mogą znajdować się szkodliwe zanieczyszczenia np. siarkowodór. Taki wypadek nie jest medycznie prostą sprawą szczególnie, że pierwsza pomoc może zostać udzielona dopiero po kilku godzinach.

W tej sytuacji postanowiliśmy podjąć próbę monitoringu chemicznego miejsc w tym akwenie, szczególnie narażonych na zanieczyszczenia, a w szczególności wszelkiego rodzaju przegłębień np. porty, przystanie czy rowy porefulacyjne. W dostępnym, bowiem piśmiennictwie nie znaleźliśmy wyników badań chemicznych tych wód. Z osobistych kontaktów dowiedzieliśmy się, że podobno takie badania były wykonywane, ale na “prywatne” zlecenia. W naszym przekonaniu wyniki badań dopóki nie zostaną opublikowane i poddane publicznej ocenie nie mają dużego znaczenia.

Celem pracy było wykonanie pomiarów stężeń określonych pierwiastków i związków chemicznych w nietypowych zagłębieniach Zatoki Puckiej tj. w porcie w Jastarni i w rowach porefulacyjnych znajdujących się koło Kuźnicy. Wszystkie obserwacje były dokumentowane fotograficznie zarówno makroskopowo jak i mikroskopowo. Dodatkowo chcieliśmy sprawdzić możliwość i wiarygodność metod kolorymetrycznych w badaniach wód powierzchniowych. Analizy kolorymetryczne są metodycznie szybsze od metod chemicznych a równie wiarygodne. Naszym zdaniem stosowanie tych metod w ochronie środowiska w znacznym stopniu poprawiłoby wiarygodność otrzymywanych wyników, albowiem analiza przeprowadzona bezpośrednio po pobraniu próbki zapobiega różnym reakcjom zachodzącym w czasie przewozu próbki do laboratorium, a niekiedy i w oczekiwaniu do następnego dnia na wykonanie pomiaru.

Metody i materiał

Próby wody pobierał płetwonurek do plastikowych butelek o pojemności 0,2 dm3. Próby pobierano na różnych głębokościach. Badania przeprowadzano natychmiast po pobraniu, za wyjątkiem przewodnictwa właściwego, ChZT i pestycydów. Do badań używano fotometru PF-11 przeznaczonego do analiz kolorymetrycznych. Korzystano z zestawów odczynników VISOCOLOR i NANOCOLOR.

Oznaczanie tlenu rozpuszczonego.

Rozpuszczony tlen utlenia mangan(II) w roztworze alkalicznym do wodorotlenku. Jony manganu (III) w silnie kwaśnym środowisku reagują z odpowiednio dobranym odczynnikiem tworzący ciemnoczerwony związek. W oznaczeniu przeszkadzają substancje utleniające i redukujące takie jak wolny chlor, siarczany, siarczki, związki manganu na wysokich stopniach utlenienia. Związki organiczne przeszkadzają wówczas, gdy ChZT oznaczane metodą nadmanganianową wynosi ponad 60mg/dm3O2. Butelkę napełniono do górnej krawędzi bez pęcherzy powietrza następnie dodano 5 kropli odczynnika O2 -1 i 5 kropli odczynnika O2-2. Butelkę zamykano korkiem bez pęcherzy powietrza i wymieszano. Po upływie 1 minuty dodano 12 kropli odczynnika O2 -3 mieszano, aż do rozpuszczenia osadu i w tym momencie natychmiast wykonano pomiar. Zawartość tlenu mierzono przy długości fali 520 nm. Oznaczenie przeprowadzano bezpośrednio po pobraniu.

Oznaczanie amoniaku.

Jon amonowy reaguje w środowisku zasadowym przy pH około 12,6 z podchlorynem i salicylanem w obecności nitroprusydku jako katalizatora, tworząc błękit indofenylowy. W reakcji przeszkadzają aminy pierwszorzędowe, które reagują jak jony amonowe i powodują zawyżenie wyników. Silnie zakwaszone lub zbuforowane próbki należy przed oznaczeniem doprowadzić do pH 9-10. Substancje zużywające chlor powodują zaniżanie wyników.

Do probówki okrągłej wlano 10 ml badanej wody następnie, dodano 10 kropli odczynnika Ammonium - 1i, potem dodano dużą płaską miarkę odczynnika Ammonium –2. Pomiaru dokonano po 10 minutach przy długości fali 720 nm.

Oznaczanie azotynów.

Jony azotynowe reagują w kwaśnym środowisku z kwasem sulfanilowym i 1-naftylominą tworząc czerwony barwnik azowy. W oznaczeniu przeszkadzają: wolny chlor, koloidy, kwasy humusowe, barwne jony metali ciężkich.

Probówkę napełniono 10 ml badanej wody, następnie dodano 10 kropli odczynnika Nitrit -1 i Nitrit -2, po czym próbę wymieszano. Po 10 minutach wykonano pomiar przy długości fali 520 nm.

Oznaczenie chloru wolnego i ogólnego.

Wolny chlor przy pH 5 do 6 reaguje z N, N-dietylo -1,4-fenylenodiaminą tworząc związek o czerwono-fioletowym zabarwieniu. W obecności jonów jodkowych można oznaczyć także chlor ogólny (jako sumę chloru wolnego i związanego). Substancje utleniające takie jak brom, bromiany, jod, mangan na wysokich stopniach utlenienia, częściowo dwutlenek chloru, reagują jak wolny chlor. Przy stężeniach chloru >10 mg/dm3 powstające zabarwienie jest mniej intensywne (zaniżanie wyników).

Do pustej probówki o pojemności 10 ml dodano 5 kropli odczynnika Chlor -5 kropli odczynnika Chlor -2. Probówkę napełniono do kreski (10ml), wymieszano i po 30 sekundach wykonano pomiar przy długości fali 520 nm. Natychmiast po pomiarze chloru wolnego otworzono probówkę dodano 5 kropli odczynnika Chlor -3, po wymieszaniu i odczekaniu 2 minuty dokonano pomiaru chloru ogólnego przy długości fali 520 nm.

Oznaczanie fosforanów

Fotometryczne oznaczanie fosforanów po reakcji z molibdenianem amonu i redukcji powstającego kwasu fosforomolibdenowego do błękitu molibdenowego. Arseniany i substancje utleniające w dużych ilościach przeszkadzają w oznaczeniu.

Probówkę o pojemności 10 ml napełniono do kreski następnie dodano 1 małą płaską miarkę odczynnika Phospat -1 a następnie doddano 10 kropli odczynnika Phospat -2. Po 5 minutach wykonano pomiar przy długości fali 720nm.

Oznaczania potasu

Metoda polega na pomiarze zmętnienia wywołanego powstaniem czterofenyloboranu potasu.

W oznaczeniu przeszkadzają zmętnienia, które należy usunąć przez filtracje przez filtr membranowy.

Do probówki o pojemności 10ml nalano badanej wody następnie dodano 15 kropli odczynnika Kalium -1, zamknięto i wymieszano. Dodano 1 miarkę odczynnika Kalium -2 zamknięto a następnie wstrząsano przez 30 sekund, aż do rozpuszczenia odczynnika, powstało zmętnienie, które jest podstawą pomiaru. Mierzono przy długości fali 720 nm.

Oznaczanie siarczanów

Oznaczanie siarczanów polega na zmętnianiu próby spowodowanej wytrącaniem siarczanu baru. W oznaczeniu przeszkadza zmętnienie, które należy usunąć przez filtrację.

Probówkę napełniono 10 ml badanej wody. Do pustej probówki dodano 0,5 ml badanej wody i 9,5 ml wody destylowanej, następnie dodano 10 kropli odczynnika Sulfat -1 i 1 miarkę odczynnika Sulfat -2. po jednej minucie wykonano pomiar przy długości fali 405 nm.

Oznaczanie żelaza

Reakcja barwna jonów żelaza polega na reakcji z difenylopirydylem triazyny. Jony żelaza (III) są redukowane kwasem tioglikolowym do żelaza (II).

Do probówki wlano 10 ml badanej wody i dodano 10 kropli odczynnika Eisen -1. Po 3 minutach wykonano pomiar przy długości fali520 nm.

Oznaczanie ChZT.

Fotometryczne oznaczenie ChZT polega na odbarwieniu dwuchromianu przy jego utlenieniu w temperaturze 148° C. Probówkę z utleniaczem umieszczono w termostacie nagrzanym do temperatury 148° C. Po upływie 2 godzin wyjęto próbkę i po jej wstrząśnięciu i ostudzeniu mierzono przy długości fali 405 nm.

Oznaczanie fluoru.

Oznaczanie flurolu polega na reakcji barwnej z kompleksem lantanowo – alizarynowym, którego dodano 2 ml i po 15 minutach wykonano pomiar przy długości fali 405 nm.

Oznaczanie Pestcydyów

Oznaczanie sumy pestycydów (metylo-i dietylokarbaminianów, estrów kwasu fosforoorganicznego) poprzez pomiar zmniejszenia aktywności esterazy acetylocholinowej. Oznaczenie wykonano przy użyciu Spekolu –11 i długości fali 412 nm.

Wykonanie oznaczenia.

Próba ślepa

Próba badana

. Utlenianianie.

Otworzono probówkę dodano 3 ml wody destylowanej wstrząśnięto do rozpuszczenia odczekano 20minut

Utlenianianie.

Otworzono probówkę dodano 3 ml badanej próby wstrząśnięto do rozpuszczenia odczekano 20minut

Redukcja.

Otworzono probówkę dodano 3 ml odczynnika R2 i odczynnika NANOFIX R3, odczekano 10 minut.

Redukcja.

Otworzono probówkę dodano 3 ml odczynnika R2 i odczynnika NANOFIX R3, odczekano 10 minut.

Zmniejszenie aktywności enzymu.

Otworzono probówkę dodano 1 kapsułkę NANOFIX R4. Próbę inkubowano przez 30 minut w temperaturze 25° C w łaźni wodnej.

Zmniejszenie aktywności enzymu.

Otworzono probówkę dodano 1 kapsułkę NANOFIX R4. Próbę inkubowano przez 30 minut w temperaturze 25° C w łaźni wodnej

Pomiar za pomącą fotometru.

Dokładnie po 30 minutach otworzono probówkę z próbką i dodano 1 NANOFIX R5. Po 30 sekundach wyzerowano aparat. Po dalszych 60 sekundach zmierzono absorbancję ślepej próby. Przy długości fali 412 nm.

Pomiar za pomącą fotometru.

Dokładnie po 30 minutach otworzono probówkę z próbką i dodano 1 NANOFIX R5. Po 30 sekundach wyzerowano aparat. Po dalszych 60 sekundach zmierzono absorbancję ślepej próby. Przy długości fali 412 nm.

Oznaczanie pH

Odczyn oznaczano za pomocą pH –metru Typ N-512 przy użyciu elektrody szklanej.

Oznaczanie przewodnictwa właściwego.

Oznaczano za pomocą konduktometru typ OK.-102/1.

W celu uwiarygodnienia metody kolorymetrycznej i ich porównania, oznaczanie fosforu, fluoru i żelaza wykonano dwoma metodami chemiczną i kolrymetryczną. Nie stwierdzono różnic w otrzymanych wynikach obiema metodami. Także powtarzalność metody kolorymetrycznej i jej dokładność była właściwa.

Tabela nr 1. Badania przeprowadzone w Porcie Jastarni dnia 30.03.2004

Wskaźnik jakości wody

Jednostka

Głębokość poboru próbki

0m

3m

6m

6m

I. Parametry ogólne

Temperatura

° C

 

 

 

 

pH

(jedn.pH)

7,0

6,9

6,9

6,9

ChZT-Cr

(mgO2.dm-3)

 

 

 

 

O2(rozp)

(mgO2.dm-3)

10

7

8

8

II. Zasobność wód w substancje biogenne

NO-2

(mg N-NO2.dm-3)

0,01

0,01

0,01

0,01

NH4+

(mg N-NH4.dm-3)

0,2

0,5

0,1

0,1

PO43-roz.

(mg PO4.dm-3)

0,1

0,3

0,2

0,1

NO-2

(mg NO2dm-3)

0,05

0,05

0,05

0,05

NH4+

(mg NH4.dm-3)

0,3

0,8

0,1

0,1

III. Wskaźniki mineralizacji

Przewodnictwo elektrolityczne

Właściwe

(mS.cm-1)

19,5

19,5

19,5

19,5

Clw.

(mg Cl.dm-3)

0,1

0,1

0,1

0,1

Clog.

(mg Cl.dm-3)

0,11

0,1

0,24

0,2

SO42-

(mg SO4dm3-)

860

920

1080

720

Feog

(mg Fe.dm-3)

0,1

0,3

0,1

0,1

Twardość ogólna

( mval.dm-3)

42,0

52,8

34,4

55,6

PO4

(mg P-PO4.dm-3)

0,1

0,2

0,2

0,1

W tabeli nr 1 przedstawiono wyniki pomiarów stężeń wybranych parametrów wykonanych w akwenie wejścia do portu w Jastarni podczas pierwszego nurkowania. Należy podkreślić, że dwa dni przed pobraniem próbek był sztorm z wiatrami od strony Południowo - Wschodniej tj. od strony otwartej zatoki. Silne wiatry i stosunkowo mała głębokość akwenu spowodowała znaczne zamieszanie wód. Na skutek tego występowała gęsta zawiesina w wodzie. Ograniczała ona widoczność do ok.1 m.

Prawdopodobnie silne mieszanie spowodowało, że pH wody w całym akwenie było takie samo bez względu na głębokość. Podobnie było z przewodnością elektrolityczną.

Zdziwienie budzi fakt, że inne parametry nie uległy “wymieszaniu”. I tak stwierdziliśmy duże różnice w twardości wody, sięgające 45% na tej samej głębokości, ale w innym miejscu pobrania, oraz sięgające ok. 30% przy pomiarach pobranych na różnych głębokościach odpowiednio 3 i 6 m.

Nie znamy także przyczyny występowania dużych różnic w pomiarach amoniaku. Zdziwienie budzi fakt małego stężenia amoniaku na dnie (6m), a o 800% większej jego koncentracji na głębokości o 50% mniejszej (3 m) i na powierzchni, co może świadczyć, że w ten sposób tzn. za pomocą mieszania się wód i dyfuzji jest on pozbywany z dna.

Tabela nr 2. Badania przeprowadzone w Porcie Jastarnia 15.04.04

Wskaźnik jakości

wody

Jednostka

Głębokość poboru próbki

0m

3m

4m

6m

8m

I. Parametry ogólne

Temperatura

° C

 

 

4

 

 

pH

(jedn.pH)

6,2

7,2

7,2

6,7

7,0

ChZT-Cr

(mgO2.dm-3)

 

 

 

 

 

O2(rozp)

(mgO2.dm-3)

10

8

8

7

6

II. Zasobność wód w substancje biogenne

NO-2

(mg N-NO2.dm-3)

0,01

0,02

0,01

0,03

0,01

NH4+

(mg N-NH4.dm-3)

0,2

0,1

0,2

0,3

0,2

PO43-roz.

(mg PO4.dm-3)

0,1

0,2

0,2

0,1

0,1

NO-2

(mg NO2dm-3)

0,05

0,06

0,05

0,08

0,05

NH4+

(mg NH4.dm-3)

0,3

0,1

0,3

0,4

0,2

III. Wskaźniki mineralizacji

Przewodnictwo Elektrolityczne

Właściwe

(mS.cm-1)

16

15,5

14,6

15

14,5

Cl -

(mg Cl.dm-3)

0,1

0,1

0,1

0,5

0,1

SO42-

(mg SO4dm3-)

1080

800

1160

860

1100

Feog

(mg Fe.dm-3)

0,1

0,2

0,1

0,4

0,1

Twardość ogólna

( mval.dm-3)

45,8

46,6

46,6

46,6

46,6

PO4

(mg P-PO4.dm-3)

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

                     

Tabela nr 2 przedstawia wyniki pomiarów wykonanych podczas nurkowania w dwa tygodnie później w tym samym akwenie. Nadal utrzymywała się zawiesina ograniczająca widoczność w wodzie, szczególnie w wejściu do kanału portowego, ale o znacznie mniejszym nasileniu. Widoczność wzrosła o 2 - 3 m. Wystąpiło także wyraźne zróżnicowanie, zależne od głębokości w pH wody oraz przewodnictwie elektrycznym. Jednocześnie zmalało zróżnicowanie stężeń amoniaku i siarczanów w pomiarach na różnych głębokościach.

Tabela nr 3. Próbki pobierane w dołach porefulacyjnych 25.04.2004.

Wskaźnik jakości wody

Jednostka

Głębokość poboru próbki

0m

8,5m

8,5

9,5

10

11,8

11,8

I. Parametry ogólne

Temperatura

° C

4

 

 

 

 

 

 

pH

(jedn.pH)

7,6

7,1

7,1

7,0

7,0

7,2

7,0

ChZT-Cr

(mgO2.dm-3)

 

 

15

 

 

 

 

O2(rozp)

(mgO2.dm-3)

10

3,0

1,0

4,0

2,0

4,0

4,0

II. Zasobność wód w substancje biogenne

NO-2

(mg N-NO2.dm-3)

0,02

0,02

0,02

0,02

0,02

0,02

0,03

NH4+

(mg N-NH4.dm-3)

0,4

0,2

0,6

0,7

0,9

0,7

 

PO43-roz.

(mg PO4.dm-3)

0,2

0,2

1,9

0,2

0,4

0,2

 

NO-2

(mg NO2dm-3)

0,05

0,05

0,05

0,05

0,05

0,05

0,09

NH4+

(mg NH4.dm-3)

0,4

0,2

0,6

0,7

0,9

0,7

 

III. Wskaźniki mineralizacji

Przewodnictwo elektrolityczne

właściwe

(mS.cm-1)

13,5

13,5

13,5

13,5

13,5

13,5

13,5

Clw.

(mg Cl.dm-3)

0,1

0,1

0,1

0,11

0,1

0,17

1,18

Clog.

(mg Cl.dm-3)

0,13

0,1

0,11

0,25

0,1

0,25

1,17

SO42-

(mg SO4dm3-)

800

1080

780

780

820

760

740

Feog

(mg Fe.dm-3)

0,1

0,6

0,1

0,3

0,2

0,1

0,1

Twardość ogólna

( mval.dm-3)

46,8

72

70

65

51,3

55

55,8

PO4

(mg P-PO4.dm-3)

 

 

 

 

 

 

 

Tabela nr 3 przedstawia wyniki pomiarów wykonane w dole porefulacyjnym znajdującym się koło Kuźnicy naprzeciwko leśniczówki. Widoczność w badanym akwenie do głębokości 5 m nie przekraczała 1 - 2 m. Poniżej 5 metrów widoczność malała, aby przy ok. 8 metrach wynosić ok. 20 - 30 cm Zdziwienie nasze wzbudził fakt, że pomimo widocznych pęcherzyków gazu wydostających się z dna pH wody praktycznie nie zmieniło się wraz z głębokością. Także na całej głębokości przewodność elektryczna była ta sama. Stwierdzono natomiast duże różnice w twardości ogólnej wody, występowaniu siarczanów oraz amoniaku. Nurkowanie przerwano na głębokości ok. 12 m. Pobyt w wodzie sprawiał wrażenie pobytu w bagnie. Próbki wody wykazywały istnienie drobnych cząsteczek zawieszonych w toni wodnej w takiej ilości, że widoczność została ograniczona do 0,2 m.

Tabela nr 4. Próbki pobierane w dołach porefulacyjnych 23.05.2004.

Wskaźnik jakości wody

Jednostka

Głębokość poboru próbki

0m

7,5m

7,8m

8m

8,5m

I. Parametry ogólne

Temperatura

° C

 

 

2,3

 

 

PH

(jedn.pH)

7,2

7,5

7,2

7,5

7,8

ChZT-Cr

(mgO2.dm-3)

 

15

 

 

 

O2(rozp)

(mgO2.dm-3)

10

7

7

10

 

II. Zasobność wód w substancje biogenne

NO-2

(mg N-NO2.dm-3)

0,03

0,02

0,02

0,04

0,02

NH4+

(mg N-NH4.dm-3)

0,3

0,4

0,5

0,2

0,1

PO43-roz.

(mg PO4.dm-3)

0,2

0,2

0,2

0,2

0,2

NO-2

(mg NO2dm-3)

0,09

0,05

0,07

0,12

0,06

K

mg.dm 3K+

7

7

7

7

7

K20

mg.dm-3K2O

8,4

8,4

8,4

8,4

8,4

NH4+

(mg NH4.dm-3)

0,3

0,4

0,5

0,3

0,1

III. Wskaźniki mineralizacji

Przewodnictwo elektrolityczne

Właściwe

(mS.cm-1)

12

10,5

10,7

10,7

10

Clw.

(mg Cl.dm-3)

0,28

0,1

0,12

0,38

0,1

Clog.

(mg Cl.dm-3)

0,31

0,19

0,21

0,41

0,1

SO42-

(mg SO4dm3-)

620

740

760

840

790

Feog

(mg Fe.dm-3)

0,1

0,5

0,2

0,5

0,1

Twardość ogólna

( mval.dm-3)

47,7

58

56

73

45,9

PO4

(mg P-PO4.dm-3)

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

Tabela 4 przedstawia wyniki próbek wody pobieranej w dole porefulacyjnycm znajdującym się naprzeciw “leśniczówki” w 10 dni po pierwszym badaniu. Na stoku dołu zaobserwowano języki kożucha, pod którym znajdowała się czarna maź, obie warstwy były wyraźnie oddzielone piaskiem wokoło zaobserwowano martwe ryby. W próbie pobranej na głębokości 7,8 metra znajdowały się bakterie siarkowe. Na głębokości 8,5m widoczność ograniczała się do 0,50 m

Ciekawym jest stwierdzenie faktu, że ze wzrostem głębokości malało przewodnictwo elektryczne a kwasowość wzrastała w kierunku zasadowego. Stwierdzano także wzrost SO4, spadek chloru przy jednoczesnym stałym występowaniu tego samego stężenia potasu

Tabela nr 5 Próbki pobierane w dołach porefulacyjnych 23.05.2004.

Wskaźnik jakości wody

Jednostka

Głębokość poboru próbki

0m

5m

6m

7,5m

8m

8m

I. Parametry ogólne

Temperatura

° C

 

 

 

2,2

 

 

PH

(jedn.pH)

7,3

7,4

7,8

7,5

7,1

7,9

ChZT-Cr

(mgO2.dm-3)

 

 

 

 

15

 

O2(rozp)

(mgO2.dm-3)

9

8

 

5

1

 

II. Zasobność wód w substancje biogenne

NO-2

(mg N-NO2.dm-3)

0,02

0,03

0,02

0,02

0,07

0,02

NH4+

(mg N-NH4.dm-3)

0,2

0,6

0,2

0,1

1,4

 

PO43-roz.

(mg PO4.dm-3)

0,2

0,3

0,2

0,3

2,7

0,2

NO-2

(mg NO2dm-3)

0,01

0,08

0,05

0,07

0,19

0,05

K

mg.dm3K+

7

7

7

7

7

7

K20

mg.dm-3K2O

8,4

8,4

8,4

8,4

8,4

8,4

NH4+

(mg NH4.dm-3)

0,1

0,7

0,2

0,1

1,8

 

III. Wskaźniki mineralizacji

Przewodnictwo elektrolityczne

Właściwe

(mS.cm-1)

10

10,2

10,3

10,9

10

 

Clw.

(mg Cl.dm-3)

0,1

0,1

0,1

0,22

0,79

0,1

Clog.

(mg Cl.dm-3)

0,1

0,16

0,1

0,24

0,8

0,1

SO42-

(mg SO4dm3-)

650

660

660

620

740

720

Feog

(mg Fe.dm-3)

0,3

1,3

0,1

0,4

0,5

 

Twardość ogólna

( mval.dm-3)

56

43,5

76

45,3

47

65

PO4

(mg P-PO4.dm-3)

0,1

0,1

0,1

0,1

0,9

0,1

Tabela nr 5 przedstawia wyniki pomiarów prób wody pobieranej naprzeciwko "Syberii". Do głębokości 6 metrów stwierdzano na stoku zagłębienia dużo ognisk białych nalotów - pleśni. Pod warstwą białego nalotu znajdowała się czarna maź gnilna. Na stoku dołu (głębokość 7 m) znajdują się języki kożucha – pleśni, pod ta warstwą występowała także czarna maź gnilna. W około leżały martwe ryby. W próbach na głębokości 5 i 6 metrów czuć było siarkowodór.

Badania chemiczne wykazały wzrost pH w kierunku zasadowego wraz z głębokością, ale twardość wody także ulegała zwiększeniu. Nadal stężenie siarczanów na dnie było większe aniżeli na powierzchni. Bardzo zagadkowe były zmiany stężenia chloru przy praktycznie braku zmian potasu.

Tabela nr. 6 Próbki pobierane w dołach porefulacyjnych 23.05.2004.

Wskaźnik jakości wody

Jednostka

Głębokość

0m

8,5m

15m

I. Parametry ogólne

Temperatura

° C

 

1,3

 

pH

(jedn.pH)

7,6

8

7,8

ChZT-Cr

(mgO2.dm-3)

 

 

15

O2(rozp)

(mgO2.dm-3)

10

10

7

II. Zasobność wód w substancje biogenne

NO-2

(mg N-NO2.dm-3)

0,02

0,02

0,02

NH4+

(mg N-NH4.dm-3)

0,3

0,3

0,2

PO43-roz.

(mg PO4.dm-3)

0,2

0,2

0,2

NO-2

(mg NO2dm-3)

0,07

0,05

0,06

K

mg.dm3K+

7

8

7

K20

mg.dm-3K2O

8,4

9,6

8,4

NH4+

(mg NH4.dm-3)

0,1

0,4

0,2

III. Wskaźniki mineralizacji

Przewodnictwo elektrolityczne

właściwe

(mS.cm-1)

11

11,8

11,2

Clw.

(mg Cl.dm-3)

0,1

0,1

0,1

Clog.

(mg Cl.dm-3)

0,1

0,14

0,1

SO42-

(mg SO4dm3-)

600

620

800

Feog

(mg Fe.dm-3)

0,1

0,1

0,1

Twardość ogólna

( mval.dm-3)

45,7

47,9

50,4

PO4

(mg P-PO4.dm-3)

0,2

0,1

0,1

Tabela nr 6 przedstawia wyniki pomiarów próbek wody pobranych na przeciwko cmentarza 300m od brzegu. Do głębokości 3,6 metra występuje zielona trawa, poniżej 4 metrów roślinność zanika. Do głębokości 7 metrów na stoku rowu podłoże jest twarde. Schodząc w dół po stoku rowu odczuwamy coraz bardziej rozmiękanie podłoże, pojawia się zielono - żółty kożuch glonów. Widać roślinność, wyraźnie wycięte “pastwiska” nawet do 0,2 m grubości. W miejscach tych znajduje się dużo małych żywych rybek.

Badania chemiczne wykazały wraz z głębokością wzrost stężenia SO4. Podobnie wraz z głębokością wzrastała twardość wody. Stężenie potasu i chloru utrzymywały się na tym samym poziomie.

Omówienie wyników i wnioski

Wyniki badań wskazują na występowanie dużej zmienności jednych z badanych parametrów chemicznych w funkcji głębokości a inne z niewiadomej przyczyny są względnie stałe np. zmiany NH4 występujące po sztormach wskazują na “pozytywną” rolę sztormów w pozbywaniu się amoniaku z dna. Na tym etapie badań nie umiemy podać przyczyny takich wahań parametrów chemicznych i braku korelacji pomiędzy nimi. Badania są kontynuowane w celu zamknięcia przynajmniej roku wegetacyjnego i konkretnego określenia zachodzących procesów[3]. Obecność w toni wodnej substancji biogennych [NO2, PO4, K] oraz wskaźników mineralizacji świadczy o dużej eutrofizacji akwenu i podatności jego na zakwity.

Dla osób “kąpiących się” znaczenie ma poziom SO4 świadczący o procesach fermentacji zachodzących w warstwach przydennych. Powoduje to występowanie siarkowodoru w wysokim stężeniu w całym akwenie porefulacyjnym.

Niestety do chwili obecnej brak oficjalnego wykazu wartości preferencyjnych związków i pierwiastków chemicznych dla wód morskich na podobieństwo istniejących dla wód słodkich [Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 lutego 2004r w sprawie klasyfikacji wód.] [4] Wydaje się, że nadszedł już najwyższy czas, aby takie “normy” ustalić. Postulujemy powołanie takiego zespołu roboczego w celu przygotowania odpowiednich wartości dopuszczalnych skażeń wód morskich. Jak wiadomo wody przybrzeżne są pod jurysdykcją poszczególnych państw. Tak, więc kompetencje ustalenia takich wartości należą do obowiązków administracji. Opracowane przez powołany zespół wartości mogłyby być podstawą dalszych prac.

Metoda kolorymetryczna udowodniła swoją przydatność do tego celu badań. Naszym zdaniem czas, jaki upływa od momentu pobrania próbki do wykonania pomiaru ma niezwykle istotne znaczenie. Przy tej metodzie został on zmniejszony do minimum. Otrzymanie jednego pomiaru to jest czas ok. 10 minut.

Piśmiennictwo

1.      Wawrzyniak W., Piesik Z, Śmietana P, Furmańczyk K: Badania hydrobiologiczne jam porefulacyjnych dna zatoki Puckiej. Koncepcja rewitalizacji zatoki Puckiej. Inż. Morska i Geotechnika 1993,4,149-164.

2.      Wawrzyniec W. Zanieczyszczenia mórz i oceanów. US Rozprawy i Studia T (DLXXXIV) Szczecin 2004

3.      Zaleski A. Stan makrozoobentosu jam porefulacyjnych Zatoki Puckiej. Praca magisterska US w Szczecinie.

4.      Rozporządzenie Ministra Środowiska z 11 lutego 2004 w sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych, sposobu prowadzenia moritoringu oraz sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu tych wód. Dz.U nr 32 poz 284

Dodatkowe informacje